Historia zorganizowanej turystyki spod znaku PTT i PTTK w Nowej Rudzie si\u0119ga pierwszych lat powojennych. Wiadomo, \u017ce ju\u017c po utworzeniu w 1947 roku Oddzia\u0142u Polskiego Towarzystwa Tatrza\u0144skiego \u201eZiemi K\u0142odzkiej\u201d podejmowano dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce do tworzenia terenowych struktur Towarzystwa, mi\u0119dzy innymi w Nowej Rudzie. Nie uda\u0142o si\u0119 jednak dotychczas odnale\u017a\u0107 dokumentu pozwalaj\u0105cego dok\u0142adnie okre\u015bli\u0107, kiedy i w jakiej formie rozpocz\u0119\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 pierwsza noworudzka plac\u00f3wka PTT.<\/p>\n\n\n\n
Po utworzeniu Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bciwy okres dzia\u0142alno\u015bci PTTK w mie\u015bcie. Wed\u0142ug zachowanych informacji w 1954 roku zarejestrowano Ko\u0142o PTTK w Nowej Rudzie, dzia\u0142aj\u0105ce jako jednostka terenowa Oddzia\u0142u PTTK w Wa\u0142brzychu. Jego siedziba mia\u0142a mie\u015bci\u0107 si\u0119 przy ul. Fredry 31. Informacja ta wymaga jeszcze potwierdzenia dokumentem \u017ar\u00f3d\u0142owym z epoki.<\/p>\n\n\n\n
Znacznie pewniejsz\u0105 cezur\u0105 jest rok 1958. Z materia\u0142\u00f3w dotycz\u0105cych historii struktur PTTK na Ziemi K\u0142odzkiej wynika, \u017ce dzia\u0142aj\u0105ce w Nowej Rudzie Ko\u0142o Terenowe zosta\u0142o w\u00f3wczas przekszta\u0142cone w samodzielny Oddzia\u0142 PTTK. Rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 tym samym trwaj\u0105cy ponad trzydzie\u015bci lat okres funkcjonowania samodzielnego Oddzia\u0142u PTTK w Nowej Rudzie.<\/p>\n\n\n\n
Oddzia\u0142 PTTK i ekspozytura BORT<\/p>\n\n\n\n
W nast\u0119pnych latach dzia\u0142alno\u015b\u0107 noworudzkiego PTTK rozwija\u0142a si\u0119. Organizowano rajdy, zloty, wycieczki, konkursy krajoznawcze i inne imprezy turystyczne. Kszta\u0142cono r\u00f3wnie\u017c kadry spo\u0142eczne PTTK, dzia\u0142a\u0142y komisje specjalistyczne, w tym Komisja Turystyki G\u00f3rskiej.<\/p>\n\n\n\n
Istotnym elementem dzia\u0142alno\u015bci sta\u0142a si\u0119 ekspozytura Biura Obs\u0142ugi Ruchu Turystycznego. Jej dok\u0142adna data powstania nie zosta\u0142a jeszcze ustalona. Dotychczasowe przekazy wskazywa\u0142y na okolice 1970 roku, ale data ta nadal wymaga potwierdzenia \u017ar\u00f3d\u0142owego.<\/p>\n\n\n\n
Szczeg\u00f3lnie wa\u017cne jest rozr\u00f3\u017cnienie Oddzia\u0142u PTTK od BORT. Nie by\u0142y to dwie nazwy tej samej instytucji. Oddzia\u0142 by\u0142 spo\u0142eczn\u0105 struktur\u0105 Towarzystwa, natomiast BORT prowadzi\u0142 dzia\u0142alno\u015b\u0107 gospodarcz\u0105 zwi\u0105zan\u0105 z obs\u0142ug\u0105 ruchu turystycznego.<\/p>\n\n\n\n
Z artyku\u0142u Andrzeja Behana \u201eCzy noworudzkie PTTK przetrwa?\u201d, opublikowanego w lutym 1991 roku w \u201eGazecie Noworudzkiej\u201d, wynika, \u017ce przy Oddziale PTTK w Nowej Rudzie funkcjonowa\u0142a ekspozytura Biura Obs\u0142ugi Ruchu Turystycznego w L\u0105dku-Zdroju. Jej obroty w ostatnich latach dzia\u0142alno\u015bci by\u0142y niewielkie. Wed\u0142ug Behana wystarcza\u0142y w\u0142a\u015bciwie na wynagrodzenie pracownika, natomiast pozosta\u0142e \u015brodki odprowadzano do L\u0105dka-Zdroju. Ostatecznie BORT w L\u0105dku-Zdroju wypowiedzia\u0142 dalsze funkcjonowanie plac\u00f3wki i ekspozytur\u0119 zlikwidowano.<\/p>\n\n\n\n
W ko\u0144cowym okresie dzia\u0142alno\u015bci ekspozytur\u0105 kierowa\u0142a \u015bp. Weronika Kraus, wieloletnia dzia\u0142aczka noworudzkiego PTTK. Po likwidacji BORT pozosta\u0142a aktywna w Oddziale i w 1991 roku pe\u0142ni\u0142a funkcj\u0119 sekretarza jego Zarz\u0105du.<\/p>\n\n\n\n
Z dzia\u0142alno\u015bci\u0105 noworudzkiego PTTK w r\u00f3\u017cnych okresach zwi\u0105zani byli mi\u0119dzy innymi Kazimierz Rosiek, Bogdan Behan, Wojciech Rybka, Leon Ronowski, Czes\u0142aw Dominas, Andrzej Behan i wielu innych dzia\u0142aczy, kt\u00f3rych pe\u0142n\u0105 list\u0119 i funkcje nadal staramy si\u0119 odtworzy\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Kryzys i rozwi\u0105zanie Oddzia\u0142u<\/p>\n\n\n\n
Schy\u0142ek lat osiemdziesi\u0105tych i pocz\u0105tek lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych przynios\u0142y zasadnicz\u0105 zmian\u0119 warunk\u00f3w funkcjonowania PTTK.<\/p>\n\n\n\n
W 1988 roku zlikwidowano ekspozytur\u0119 BORT w Nowej Rudzie. Nie oznacza\u0142o to jednak, jak przez wiele lat b\u0142\u0119dnie podawano, likwidacji samego Oddzia\u0142u PTTK. Oddzia\u0142 funkcjonowa\u0142 nadal.<\/p>\n\n\n\n
Na pocz\u0105tku 1991 roku znalaz\u0142 si\u0119 jednak w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Zako\u0144czy\u0142o si\u0119 dotychczasowe finansowanie ze strony struktur wojew\u00f3dzkich PTTK, a problemem sta\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c gwa\u0142townie rosn\u0105ce koszty utrzymania lokalu.<\/p>\n\n\n\n
Siedziba Oddzia\u0142u mie\u015bci\u0142a si\u0119 w\u00f3wczas przy ul. Bohater\u00f3w Getta 4. Zajmowany lokal mia\u0142 oko\u0142o 120 metr\u00f3w kwadratowych i sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z trzech pomieszcze\u0144 u\u017cytkowych oraz kot\u0142owni. Dwa pomieszczenia s\u0142u\u017cy\u0142y dzia\u0142alno\u015bci statutowej, a w trzecim dzia\u0142a\u0142 sklepik z pami\u0105tkami. Adres ul. Bohater\u00f3w Getta 4 wyst\u0119puje r\u00f3wnie\u017c na zachowanych materia\u0142ach dawnego Zarz\u0105du Oddzia\u0142u PTTK i jego Komisji Turystyki G\u00f3rskiej.<\/p>\n\n\n\n
W lutym 1991 roku Andrzej Behan w artykule \u201eCzy noworudzkie PTTK przetrwa?\u201d otwarcie stawia\u0142 ju\u017c pytanie o dalsze istnienie Oddzia\u0142u. Zapowiedziano w\u00f3wczas Nadzwyczajny Zjazd, kt\u00f3ry mia\u0142 rozstrzygn\u0105\u0107 jego przysz\u0142o\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Zjazd odby\u0142 si\u0119 9 marca 1991 roku. Delegaci zdecydowali o rozwi\u0105zaniu Oddzia\u0142u PTTK w Nowej Rudzie. Bezpo\u015bredni\u0105 przyczyn\u0105 by\u0142 brak \u015brodk\u00f3w pozwalaj\u0105cych na jego dalsze utrzymanie.<\/p>\n\n\n\n
Jednocze\u015bnie postanowiono nie likwidowa\u0107 dzia\u0142alno\u015bci PTTK w mie\u015bcie. W miejsce Oddzia\u0142u utworzono Ko\u0142o Terenowe PTTK. Jego prezesem zosta\u0142 Andrzej Behan, a do Zarz\u0105du weszli Aleksandra Piupier, Kazimierz Rosiek, Weronika Kraus i W. Lewandowski.<\/p>\n\n\n\n
Pocz\u0105tkowo rozwa\u017cano przy\u0142\u0105czenie nowego Ko\u0142a do Oddzia\u0142u PTTK \u201eZiemi K\u0142odzkiej\u201d w K\u0142odzku albo do Oddzia\u0142u w Wa\u0142brzychu. Ostatecznie wybrano Oddzia\u0142 PTTK \u201eZiemi K\u0142odzkiej\u201d w K\u0142odzku.<\/p>\n\n\n\n
Pierwsze Ko\u0142o Terenowe PTTK<\/p>\n\n\n\n
Zmiana z 1991 roku nie oznacza\u0142a natychmiastowego zaniku dzia\u0142alno\u015bci. Zachowane dokumenty pokazuj\u0105, \u017ce szczeg\u00f3lnie w pierwszej po\u0142owie lat dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych Ko\u0142o pozostawa\u0142o aktywne.<\/p>\n\n\n\n
Projekt planu pracy na 1992 rok przewidywa\u0142 mi\u0119dzy innymi szkolenie m\u0142odzie\u017cy, organizowanie konkurs\u00f3w, rajd\u00f3w i wycieczek, popularyzacj\u0119 odznak turystycznych oraz wsp\u00f3\u0142prac\u0119 ze szko\u0142ami i innymi plac\u00f3wkami.<\/p>\n\n\n\n
Coraz wi\u0119ksz\u0105 rol\u0119 w dzia\u0142alno\u015bci noworudzkiego \u015brodowiska PTTK odgrywa\u0142o jednak Szkolne Ko\u0142o Krajoznawczo-Turystyczne przy Zespole Szk\u00f3\u0142 Zawodowych nr 2 w Nowej Rudzie. Osi\u0105 tego \u015brodowiska byli przede wszystkim Kazimierz Rosiek i Czes\u0142aw Dominas.<\/p>\n\n\n\n
Zachowane regulaminy dokumentuj\u0105 kolejne rajdy i imprezy organizowane w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych przez Ko\u0142o Terenowe i SKKT. By\u0142y w\u015br\u00f3d nich rajdy szkolne, imprezy jubileuszowe, rajdy barb\u00f3rkowe oraz kolejne edycje \u201ePo\u017cegnania Lata\u201d. Program obejmowa\u0142 nie tylko w\u0119dr\u00f3wki, lecz r\u00f3wnie\u017c konkursy wiedzy o Nowej Rudzie, G\u00f3rach Sowich, ska\u0142ach i minera\u0142ach, konkursy piosenki turystycznej, rozpoznawanie gatunk\u00f3w drzew, zadania terenowe i zdobywanie odznak turystycznych.<\/p>\n\n\n\n
Dokumentacja potwierdza aktywno\u015b\u0107 Ko\u0142a jeszcze w 1997 roku. Regulamin Rajdu Turystycznego \u201ePo\u017cegnanie Lata\u201d z 27\u201328 wrze\u015bnia 1997 roku jako organizatora wymienia Ko\u0142o Terenowe PTTK w Nowej Rudzie. Zg\u0142oszenia przyjmowa\u0142 Kazimierz Rosiek z Zespo\u0142u Szk\u00f3\u0142 Zawodowych nr 2.<\/p>\n\n\n\n
Wa\u017cnym partnerem dzia\u0142alno\u015bci turystycznej sta\u0142o si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Schronisko M\u0142odzie\u017cowe \u201eTAU\u201d. Zachowany dokument dowodzi, \u017ce funkcjonowa\u0142o ono pod t\u0105 nazw\u0105 ju\u017c we wrze\u015bniu 1997 roku, kiedy uczestnicy \u201ePo\u017cegnania Lata\u201d mieli si\u0119 w nim spotka\u0107 i korzysta\u0107 z niego podczas imprezy.<\/p>\n\n\n\n
Wymaga to dalszego wyja\u015bnienia podawanej dotychczas daty 1999 jako daty utworzenia schroniska. Mo\u017cliwe, \u017ce w 1999 roku nast\u0105pi\u0142a zmiana jego statusu organizacyjnego lub przej\u0119cie przez Powiat K\u0142odzki, natomiast samo \u201eTAU\u201d istnia\u0142o ju\u017c wcze\u015bniej.<\/p>\n\n\n\n
Z czasem aktywno\u015b\u0107 Zarz\u0105du Ko\u0142a mala\u0142a, a dzia\u0142alno\u015b\u0107 PTTK w Nowej Rudzie coraz wyra\u017aniej koncentrowa\u0142a si\u0119 wok\u00f3\u0142 \u015brodowiska szkolnego, Kazimierza Ro\u015bka, Czes\u0142awa Dominasa oraz os\u00f3b zwi\u0105zanych ze Schroniskiem \u201eTAU\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Nie uda\u0142o si\u0119 odnale\u017a\u0107 uchwa\u0142y formalnie rozwi\u0105zuj\u0105cej Ko\u0142o. W praktyce stopniowo przesta\u0142o ono uczestniczy\u0107 w \u017cyciu organizacyjnym Oddzia\u0142u \u201eZiemi K\u0142odzkiej\u201d. Nie wystawia\u0142o delegat\u00f3w na kolejne zjazdy, Zarz\u0105d przesta\u0142 odbywa\u0107 regularne posiedzenia, a liczba aktywnych cz\u0142onk\u00f3w spad\u0142a do zera.<\/p>\n\n\n\n
Czes\u0142aw Dominas, jeden z ostatnich aktywnych dzia\u0142aczy dawnego noworudzkiego \u015brodowiska PTTK, zosta\u0142 nast\u0119pnie bezpo\u015brednim cz\u0142onkiem Oddzia\u0142u PTTK \u201eZiemi K\u0142odzkiej\u201d w K\u0142odzku.<\/p>\n\n\n\n
W sensie formalnym dawne Ko\u0142o nie zosta\u0142o wi\u0119c najprawdopodobniej rozwi\u0105zane. Po prostu przesta\u0142o dzia\u0142a\u0107.<\/p>\n\n\n\n
Powr\u00f3t PTTK do Nowej Rudy<\/p>\n\n\n\n
Po kilkuletniej przerwie w 2012 roku pojawi\u0142a si\u0119 inicjatywa odbudowy struktur PTTK w Nowej Rudzie.<\/p>\n\n\n\n
Spotkali si\u0119 w\u00f3wczas Czes\u0142aw Dominas, wieloletni dzia\u0142acz PTTK, Barbara Korbas, dyrektor Muzeum G\u00f3rnictwa w Nowej Rudzie, oraz El\u017cbieta Bisikiewicz, kieruj\u0105ca Referatem Promocji i Turystyki Urz\u0119du Miasta w Nowej Rudzie. Podj\u0119to decyzj\u0119 o pr\u00f3bie stworzenia nowego \u015brodowiska PTTK.<\/p>\n\n\n\n
Informacj\u0119 o planowanym spotkaniu opublikowa\u0142 lokalny tygodnik \u201eNoworudzianin\u201d. Zainteresowanych zaproszono na 29 grudnia 2012 roku do restauracji \u201eRycerska\u201d.<\/p>\n\n\n\n
Przyby\u0142o ponad 20 os\u00f3b. Zebraniu przewodniczy\u0142 Czes\u0142aw Dominas. Ustalono, \u017ce zainteresowani wst\u0105pi\u0105 do Oddzia\u0142u PTTK \u201eZiemi K\u0142odzkiej\u201d w K\u0142odzku i utworz\u0105 w jego strukturach nowe Ko\u0142o Terenowe. Deklaracje cz\u0142onkowskie oraz wniosek o utworzenie Ko\u0142a przekazano Zarz\u0105dowi Oddzia\u0142u w K\u0142odzku, kt\u00f3ry zaakceptowa\u0142 inicjatyw\u0119.<\/p>\n\n\n\n
29 stycznia 2013 roku w restauracji \u201eRycerska\u201d odby\u0142o si\u0119 zebranie za\u0142o\u017cycielskie. Uczestniczy\u0142o w nim 36 os\u00f3b. Oddzia\u0142 PTTK \u201eZiemi K\u0142odzkiej\u201d reprezentowali prezes Marek Krzan, cz\u0142onek Zarz\u0105du Piotr Janowski oraz pracownica biura Joanna Dworakowska.<\/p>\n\n\n\n
Pe\u0142noprawnymi cz\u0142onkami zosta\u0142o pocz\u0105tkowo 25 os\u00f3b, w tym jedna przechodz\u0105ca z Ko\u0142a w K\u0142odzku. Wybrano w\u0142adze i podj\u0119to uchwa\u0142\u0119 o nadaniu nowej organizacji nazwy Ko\u0142o PTTK im. \u201eGwark\u00f3w Noworudzkich\u201d.<\/p>\n\n\n\n
W\u015br\u00f3d os\u00f3b zwi\u0105zanych z powstaniem i pierwszym okresem dzia\u0142alno\u015bci reaktywowanego Ko\u0142a nale\u017cy wymieni\u0107 Czes\u0142awa Dominasa, Honorowego Przodownika Turystyki G\u00f3rskiej i jednego z ostatnich aktywnych przedstawicieli poprzedniego \u015brodowiska PTTK w Nowej Rudzie; \u015bp. Weronik\u0119 Kraus, ostatni\u0105 kierowniczk\u0119 noworudzkiej ekspozytury BORT; Karola Maliszewskiego, opiekuna SKKT w Szkole Podstawowej nr 3; Jana Oko\u0144skiego, opiekuna SKKT w Szkole Podstawowej nr 7; El\u017cbiet\u0119 Bisikiewicz z Referatu Promocji i Turystyki Urz\u0119du Miasta; Barbar\u0119 Korbas, dyrektor Muzeum G\u00f3rnictwa; Ann\u0119 Szczepan z Noworudzkiego Uniwersytetu Trzeciego Wieku; Stanis\u0142awa Mroza, redaktora naczelnego \u201eNoworudzianina\u201d, kt\u00f3ry zapewni\u0142 inicjatywie wsparcie medialne, oraz Witolda Telusa, tw\u00f3rc\u0119 pierwszej i kolejnych wersji strony internetowej Ko\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Tak rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 kolejny rozdzia\u0142 historii PTTK w Nowej Rudzie. Od 2013 roku nowe Ko\u0142o rozpocz\u0119\u0142o systematyczn\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 turystyczn\u0105 i krajoznawcz\u0105, kt\u00f3rej dalszy przebieg dokumentuje prowadzona na bie\u017c\u0105co Kronika Ko\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Historia noworudzkiego PTTK nie jest wi\u0119c histori\u0105 jednej organizacji dzia\u0142aj\u0105cej nieprzerwanie przez kilkadziesi\u0105t lat. To historia kolejnych pokole\u0144 ludzi skupionych wok\u00f3\u0142 tej samej idei: od pierwszych struktur PTT i PTTK, przez samodzielny Oddzia\u0142, ekspozytur\u0119 BORT, pierwsze Ko\u0142o Terenowe i dzia\u0142alno\u015b\u0107 szkoln\u0105, a\u017c po reaktywacj\u0119 w 2013 roku.<\/p>\n\n\n\n
Wiele szczeg\u00f3\u0142\u00f3w tej historii nadal wymaga wyja\u015bnienia. Dlatego niniejszy tekst nale\u017cy traktowa\u0107 jako aktualny stan bada\u0144, sukcesywnie uzupe\u0142niany wraz z odnajdywaniem kolejnych dokument\u00f3w, fotografii, kronik i relacji dawnych dzia\u0142aczy.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Historia zorganizowanej turystyki spod znaku PTT i PTTK w Nowej Rudzie si\u0119ga pierwszych lat powojennych. Wiadomo, \u017ce ju\u017c po utworzeniu w 1947 roku Oddzia\u0142u Polskiego Towarzystwa Tatrza\u0144skiego \u201eZiemi K\u0142odzkiej\u201d podejmowano dzia\u0142ania zmierzaj\u0105ce do tworzenia terenowych struktur Towarzystwa, mi\u0119dzy innymi w Nowej Rudzie. Nie uda\u0142o si\u0119 jednak dotychczas odnale\u017a\u0107 dokumentu pozwalaj\u0105cego dok\u0142adnie okre\u015bli\u0107, kiedy i w […]<\/p>\n","protected":false},"author":141,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ngg_post_thumbnail":0,"footnotes":""},"class_list":["post-232","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/kolo-nowaruda.klodzko.pttk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/232","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/kolo-nowaruda.klodzko.pttk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/kolo-nowaruda.klodzko.pttk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolo-nowaruda.klodzko.pttk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/141"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/kolo-nowaruda.klodzko.pttk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=232"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/kolo-nowaruda.klodzko.pttk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/232\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":14699,"href":"https:\/\/kolo-nowaruda.klodzko.pttk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/232\/revisions\/14699"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/kolo-nowaruda.klodzko.pttk.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=232"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}